Sách self-help có tốt không?

Những cuốn  đầu tiên trên lãnh thổ VN có lẽ là của dịch giả Nguyễn Hiến Lê và Nguyễn Duy Cần biên dịch khoảng thập niên 50-60 của thế kỷ trước.


Những cuốn sách kiểu này bị gián đoạn biên dịch và phát hành một giai đoạn dài sau giải phóng vì lý do chính trị.

Những người thầy của tôi kể đó là thời kỳ đói sách, những người được đi học nước ngoài về đến cửa khẩu là bị khám xét rất kỹ, họ cấm mang tài liệu nước ngoài về đặc biệt tiếng anh vì sợ bị ảnh hưởng tư tưởng tư bản.

Cho đến thời kỳ bọn tôi được tiếp cận lần đầu cũng ngót nghét 20 năm, tôi còn nhớ những cuốn sách thời đó được in trên những trang giấy dó, ngả vàng, giấy rất giòn nên dễ bị rách và lúc nào cũng ngửi rõ mùi đặc trưng. Vậy nhưng từng trang, từng trang là tùng dòng tư duy mới mẻ, văn minh và đầy cảm hứng tạo nên sự cuốn hút va thôi thúc việc học, việc đọc, việc khám phá tư tưởng của thế hệ chúng tôi. 

Khoảng 20 năm trước các đầu sách không nhiều nhưng là sách vô cùng chất lượng. Nhưng cho đến nay Ngoài những cuốn kinh điển, những cuốn tái bản đến vài chục lần và bán vài chục triệu cuốn trên khắp thế giới thì có rất nhiều sách viết với mục tiêu truyền thông, PR nên chất lượng bị giảm đi rất nhiều. Có lẽ vì thế mà nhiều bạn bây giờ nản với sách.
Nếu liệt kê ra những ưu điểm của sách Self Help thì quan trọng nhất vẫn là.
  • Tư duy tích cực - thay đổi góc nhìn để có niềm tin vào bản thân và hoàn cảnh
  • Tự chịu trách nhiệm
Theo kiểu mối quan hệ Nhân - quả. Giữa mục tiêu và kết quả luôn có một khoảng cách và để thu hẹp khoảng cách người ta phải nhận thức để tìm cái nguyên nhân cốt lõi, từ đó đưa ra giải pháp cải thiện vấn đề. Chứ không phải đổ lỗi loanh quanh.

Cách tư duy và giải quyết vấn đề của người đã có nhiều trải nghiệm và vốn sống

Tôi nhận thấy tư duy của hầu hết những người này là họ luôn đặt câu hỏi tại sao và làm thế nào. Đôi khi họ rất tháo vát và sáng tạo khi đối mặt với hoàn cảnh khó khăn.

Tư duy Không bỏ cuộc: theo mệnh đề mà ngài Chung Ju Yung đặt cho tên một cuốn sách của mình: Không có thất bại, tất cả chỉ là thử thách

Tuy nhiên hiện nay như tôi thấy  sách Self help cũng có nhiều Vấn đề như:

Lắm thầy rầy ma

Hiện nay sách không chỉ được viết từ người thành đạt mà được viết bởi những người đi học các khoá học thành đạt và những người muốn kiếm tiền từ nghề dạy thành đạt >> bởi thế nhiều sách không cho thấy sự trải nghiệm, thiếu chiều sâu mà rất hời hợt và tập trung vào 2 thứ: chỉ mẹo vặt và kích tinh thần.
Tôi nhớ khoảng 15, 20 năm trước các đầu sách không nhiều và đều là sách chất lượng, được viết bởi những người uyên bác, những guru, chuyên gia trong lĩnh vực của họ Napoleon hill, Steven covey...

Nên biết rằng hầu hết sách NLP sau này đều cóp nhặt kiến thức từ một vài cuốn sách gốc của tiến sĩ Brandson và cộng sự của ông.  Sách của mấy vị tiền bối này khó nhằn hơn, nhưng là bản chất, là công trình nghiên cứu. Còn các sách cóp nhặt khác thì viết hay hơn, dễ đọc hơn và luôn đan xen những câu chuyện thành công của bản thân để dễ PR.

Vấn đề của người đọc

Một hiện tượng tâm lý phổ biến khi đọc loại sách phát triển bản thân là thường rơi vào trạng thái Hưng Cảm, tức là Khi đọc sách xong thì  tưởng mình như sắp thành công, nói như người thành công, như bố đời, nên cứ phán sang sảng suốt ngày và đặc biệt không lo làm mà đi thích đi chỉ người khác làm. Bởi thế thiên hạ lại lắm thầy dùi

Chỉ thích học mẹo để thành công nhanh. Nhưng đâu biết, sách viết chỉ gói trong 1 hoàn cảnh của tác giả. Cuộc đời thiên biến vạn hoá, mỗi hoàn cảnh lại cần cách ứng xử khác nhau, vận dụng kiến thức cũng khác nhau.

Thực chất việc chọn sách để đọc cũng như  chọn lấy bạn mà chơi, chọn thầy để học và chọn phong cách để đầu tư, triết lý để kinh doanh. Vì lẽ đó để lựa được sách hay và hấp thụ được nhiều kiến thức tôi xin có vài ý thế này. Hãy luôn đặt vài câu hỏi cho việc mua sách và đọc sách như

1. What for: Đọc sách để làm gì? Sách đó có phù hợp với mục đích hiện tại của bản thân không?

2. Why: Tại sao lại chọn sách đó? Vì tựa đề hấp dẫn, hay vì tên tác giả, hay ai đó review, hay một người giỏi trong lĩnh vực khuyến nghị? Hay chỉ đơn giản là AI của TMĐT đề xuất.

Có cách rất hay khi chọn sách đó là searh theo từ khoá: top cuốn sách về + Lĩnh vực mình đang quan tâm hoặc hỏi những người giỏi trong lĩnh vực của mình họ học sách gì để tham khảo

3. What: Những ý tưởng nào là cốt lõi của cuốn sách?


Có một tác giả sách  nói rằng thông điệp chính trong sách chỉ chiếm dưới 10% dung lượng của sách. Người biết đọc là người biết chắt lọc những ý tưởng cốt lõi, những keyword, chứ không phải đọc để nhớ từng chữ. Để rồi đầy một bụng chữ mà chả biết làm gì với đống kiến thức đó.
Có một cách để nắm được cốt lõi của sách và tư duy một cách có chiều sâu và logic các vấn đề trong sách đó là. Sử dụng một sơ đồ cây, tóm tắt cốt lõi của sách lại trong 1 trang A4. Theo cách mà các Biên tập viên thể thao nước ngoài hay nói: Người biên tập giỏi là người tóm tắt 90 phút trận bóng đá trong 2 phút mà khán giả như có thể hiểu hết cục diện trận đấu.

Nguồn: Vit Tricky
Chúc các bạn sáng suốt khi tầm sư, học đạo